5 EKİM 2026 · ALTIN VE GÜMÜŞ
Altın Gerilerken Gümüş Yükseldi: Gram Fiyatında Kur Neden Önemli?
5 Ekim 07.22 TSİ: altın 4.131,61, gümüş 60,94 dolar. ABD istihdamı ve 27–28 Ekim Fed takvimi; gram fiyatında kur, makas ve fon tarihi ayrımı.
Yeni haftada iki metal aynı yönde gitmedi
Reuters’ın 5 Ekim 07.22 TSİ kesitinde spot altın günlük %0,3 gerilerken spot gümüş %0,9 yükseldi. Aynı sabah farklı yönlerin görülmesi, “kıymetli metaller yükseldi” gibi toplu bir başlığın alışveriş veya hesaplama için yeterli olmadığını gösteriyor.
Türk lirasıyla altın alan okuyucu için ikinci soru kur. Dolar cinsinden metal gerilese bile TL karşılığı aynı oranda gerilemek zorunda değil. Fiyat ekranında hangi metalin, hangi para biriminin ve hangi ürünün gösterildiğini ayırmadan yapılan karşılaştırma, doğru rakamlardan yanlış sonuç çıkarabilir.
Bu yazı sabahın belirli bir anını kaydediyor. Gram altın ve gram gümüş ekranlarında daha sonra oluşan değerlerin farklı olması olağan. Karşılaştırmada haberin saatini ekrandaki kaynak saatiyle eşleştirin; yeni fiyatı eski haber rakamına göre “hatalı” saymayın.
İstihdam raporunda manşetten fazlası var
BLS’nin cuma yayımladığı raporda eylül tarım dışı istihdam artışı 29.000, işsizlik oranı %4,2. Ayrıca temmuz artışı 21.000’den −10.000’e, ağustos artışı 162.000’den 133.000’e revize edildi. İki eski ayın toplam düzeltmesi −60.000; eylülün aylık değişimiyle aynı gösterge değil.
Revizyon, daha önce açıklanmış dönemin tahminini değiştirir. “Bu ay 60 bin kişi işini kaybetti” şeklinde okunamaz. İstihdam artışının yavaşlaması ile toplam istihdamın azalması da farklı durumlar. İşsizlik oranı ayrı bir anketten gelir; tek bir ayın bordro değişimiyle bire bir eşleşmek zorunda değildir.
Metal fiyatına ilişkin yorumda bu ayrım önemli: bir veri faiz beklentisini etkileyebilir, fakat altının sonraki yönünü tek başına belirlemez. Dolar kuru, tahvil getirileri, diğer ekonomik açıklamalar ve işlem koşulları birlikte değişebilir. Zayıf istihdamdan doğrudan “altın kesin yükselir” sonucu çıkarmıyoruz.
Ons fiyatı gram altına nasıl çevrilir?
Teorik saf gram fiyatının temel hesabı ons fiyatı × dolar/TL ÷ 31,1034768. Buradaki ons, troy onsudur. Kur ve metal aynı zamana aitse sonuç karşılaştırma için daha anlamlı olur. Günlük referans kuru ile anlık onsu kullandığınızda, sonuç farklı zamanlı bir göstergedir.
Kurun etkisini görmek için dolar cinsinden gram değerini ayrı tutabiliriz. Haberin kesitinde altın için 4.131,61 ÷ 31,1034768 ≈ 132,83 dolar/gram, gümüş için 60,94 ÷ 31,1034768 ≈ 1,9593 dolar/gram hesaplanır. Bunlar ağırlık dönüşümüdür; bir banka veya kuyumcunun satış teklifi değildir.
Metal %0,3 gerilerken kurun %0,5 yükseldiği varsayımsal bir durumda teorik TL gram değişimi (0,997 × 1,005 − 1) × 100 = +%0,1985 olur. Bu sabah dolar/TL’nin %0,5 yükseldiğini söylemiyoruz. Örnek, iki değişimin çarpılarak birleştiğini ve yuvarlak toplamanın yalnız yaklaşım olduğunu gösteriyor.
| Kur değişimi | Teorik TL gram değişimi |
|---|---|
| −%0,5 | −%0,7985 |
| %0 | −%0,3 |
| +%0,5 | +%0,1985 |
Kapalıçarşı’da neye bakmalı: fiyat mı, makas mı?
Teorik gram değeri metal ve kurun birleşimini anlatır. Fizikî üründe saflık, gramaj, ürün primi ve işçilik de vardır. Kapalıçarşı satış fiyatının teorik ekranı aşması ile aynı ürünün alış–satış makası aynı şey değildir. Önce aynı gramaj ve ayardaki ürünü, ardından aynı saatli teklifi seçin.
Alırken satış fiyatını, elinizdeki ürünü bozdururken alış fiyatını okuyun. Satıştan alışın çıkarılması TL makasını verir. Aynı anda alıp bozdurma kaybının satış fiyatına oranı ise (satış − alış) ÷ satış × 100. Makası alış fiyatına bölerseniz farklı bir yüzde elde edersiniz; kullanılan payda açık olmalı.
Gerçek maliyet karşılaştırması ve gram altında başa baş hesabı bu farkı miktara çevirir. İnternet gösterge fiyatı, sizin ürününüz için bağlayıcı teklif değildir. Gram sayısı arttığında toplam ödeme, ücret ve geri alım şartlarını birlikte sorun.
Fed ne zaman toplanıyor; fon fiyatı hangi güne ait?
Federal Reserve takviminde sıradaki FOMC toplantısı 27–28 Ekim 2026. Toplantı tarihinin bilinmesi kararın bilinmesi demek değil. Faiz beklentisi, yayımlanmış politika kararı ve piyasanın fiyat tepkisi üç ayrı aşama. Yeni bir veriyi okurken hangisinin değiştiğini belirtmek gerekir.
Altın veya gümüş fonuna bakıyorsanız spot metalin dakikalık hareketini fonun günlük getirisi sanmayın. Fonun yayımlanmış birim pay fiyatı belirli bir değerleme gününe aittir. Portföydeki varlıklar, kur etkisi ve giderler sonucu değiştirir; işlemin gerçekleşeceği fiyat ve valör fonun kendi kurallarına bağlıdır.
Metal fonları ekranında önce fiyat tarihini, sonra karşılaştırılan dönemi ve resmî belgeleri okuyun. Bu haberde yeni bir TEFAS getirisi veya fon sıralaması vermiyoruz. Sabahın spot fiyatları üzerinden fonun bugün kaç puan kazanacağını hesaplamak, doğrulanmış fon verisinin yerini tutmaz.
Kaynaklar ve veri zamanları
- Reuters — 5 Ekim kıymetli metal bülteni04.22 GMT / 07.22 TSİ spot fiyat kesiti ve günlük değişimler; canlı ekran veya kapanış değildir.
- BLS — Eylül 2026 istihdam raporu2 Ekim 15.30 TSİ yayımlandı. İstihdam artışı, işsizlik ve temmuz–ağustos revizyonları.
- Federal Reserve — FOMC toplantı takvimi2026 ekim toplantısı 27–28 Ekim. Takvim, faiz kararının sonucu değildir.